👁️ جراحی اصلاح استرابیسم (انحراف چشم)
بازگرداندن تقارن و دید دوچشمی طبیعی
مقدمه
استرابیسم (Strabismus) یا انحراف چشم یکی از شایعترین اختلالات حرکتی چشم است که در آن، چشمها در یک راستا حرکت نمیکنند و یکی از آنها به سمت داخل، خارج، بالا یا پایین منحرف میشود.
این عارضه میتواند از کودکی وجود داشته باشد یا در بزرگسالی به دلایل مختلف بروز کند.
دکتر محمدحسن ریختهگر، فوق تخصص استرابیسم و اکولوپلاستیک، با استفاده از جدیدترین تکنیکهای جراحی، تقارن ظاهری و عملکرد طبیعی بینایی را به بیماران بازمیگرداند.
🔹 علل بروز استرابیسم
اختلال در کنترل عضلات حرکتی چشم
عوامل ارثی یا مادرزادی
آسیبهای عصبی (عصب سوم، چهارم یا ششم)
مشکلات بینایی اصلاحنشده (مانند دوربینی شدید)
بیماریهای سیستمیک مانند دیابت یا تیروئید چشمی
آسیب یا جراحی قبلی چشم
🔹 علائم استرابیسم
انحراف ظاهری یک یا هر دو چشم
دوبینی (دید دوگانه)
کاهش تمرکز یا خستگی چشم
دید سهبعدی ضعیف یا عدم درک عمق
در کودکان: بستن یک چشم هنگام تمرکز یا چرخاندن سر برای دید بهتر
🔹 آیا استرابیسم فقط در کودکان دیده میشود؟
خیر. اگرچه بسیاری از موارد از دوران کودکی آغاز میشود، اما استرابیسم میتواند در بزرگسالی نیز ایجاد یا باقی بماند.
در بزرگسالان، علاوه بر ظاهر، این انحراف ممکن است باعث دوبینی و اختلال در هماهنگی دید دوچشمی شود که با جراحی اصلاحی قابل درمان است.
🔹 روشهای درمان استرابیسم
درمان استرابیسم بسته به سن بیمار و شدت انحراف متفاوت است و شامل موارد زیر میشود:
عینک یا لنز اصلاحی:
در موارد خفیف یا انکساری.تزریق بوتاکس در عضلات چشم:
برای اصلاح موقت یا آزمایشی در انحرافهای کوچک یا فلج عصبی.جراحی اصلاح عضلات حرکتی چشم (Strabismus Surgery):
درمان قطعی برای تنظیم تعادل بین عضلات حرکتی چشم و بازگرداندن راستای طبیعی آنها.
🔹 نحوه انجام جراحی اصلاح استرابیسم
عمل تحت بیهوشی سبک (در بزرگسالان بیحسی نیز ممکن است) انجام میشود.
جراح با دسترسی به عضلات حرکتی چشم، با ضعیفسازی یا تقویت (Resection / Recession) موقعیت عضلات را تنظیم میکند.
هیچ برشی روی پوست صورت داده نمیشود؛ تمام جراحی از طریق ملتحمه (پوشش سفید چشم) انجام میشود.
عمل معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد و بیمار همان روز مرخص میشود.
🔹 دوران نقاهت و مراقبتهای بعد از عمل
✅ استفاده از قطره آنتیبیوتیک و ضدالتهاب طبق دستور پزشک
✅ اجتناب از تماس مستقیم آب با چشم تا یک هفته
✅ پرهیز از ورزش سنگین و مالش چشم
✅ قرمزی و دوبینی خفیف تا چند روز طبیعی است
✅ مراجعه جهت بررسی تنظیم عضلات پس از ۱ و ۴ هفته
🔹 مزایای جراحی اصلاح استرابیسم
بازگشت تقارن ظاهری چشمها
بهبود دید دوچشمی و کاهش دوبینی
افزایش تمرکز و راحتی در مطالعه و کار روزمره
بهبود اعتمادبهنفس و کیفیت زندگی
نتایج ماندگار با کمترین عارضه
🔹 چرا دکتر محمدحسن ریختهگر؟
به دلیل حساسیت بالای عضلات حرکتی چشم و ارتباط آنها با ساختارهای بینایی، اصلاح استرابیسم باید توسط فوقتخصص استرابیسم و اکولوپلاستیک انجام شود.
دکتر محمدحسن ریختهگر، با تکیه بر تجربهی گسترده در درمان انحراف چشم در کودکان و بزرگسالان در بیمارستان فوق تخصصی چشم نور تهران، از تکنیکهای جراحی دقیق برای رسیدن به بهترین نتیجه عملکردی و ظاهری استفاده میکند.
💬 سوالات متداول
۱. آیا جراحی استرابیسم دردناک است؟
خیر، تحت بیهوشی یا بیحسی انجام میشود و بیمار دردی احساس نمیکند.
۲. آیا جای عمل قابل مشاهده است؟
خیر، برشها روی سطح داخلی چشم (ملتحمه) هستند و پس از چند روز قرمزی برطرف میشود.
۳. چه زمانی نتیجه نهایی جراحی مشخص میشود؟
نتیجه نهایی معمولاً پس از ۴ تا ۶ هفته قابل مشاهده است.
۴. آیا استرابیسم ممکن است دوباره برگردد؟
در برخی موارد خفیف ممکن است نیاز به تنظیم مجدد وجود داشته باشد، اما در اغلب بیماران نتایج پایدار است.
۵. آیا این جراحی روی بینایی تأثیر دارد؟
بله، با بازگشت هماهنگی حرکات چشم، دید دوچشمی و درک عمق نیز بهبود مییابد.
پرسش و پاسخ های کاربران
معمولاً تورم و کبودی تا ۷ روز بعد از عمل کاهش مییابد و بیمار میتواند پس از حدود یک هفته به فعالیتهای عادی بازگردد. نتایج نهایی جراحی طی ۳ تا ۶ هفته نمایان میشود.
بوتاکس تنها در موارد خفیف افتادگی یا خطوط اطراف چشم کاربرد دارد و جایگزین جراحی پتوز یا بلفاروپلاستی نیست. نوع درمان مناسب باید توسط پزشک متخصص تعیین شود.
خیر، در صورتی که جراحی توسط فوقتخصص اکولوپلاستیک انجام شود، حالت طبیعی چشم حفظ میشود و فقط پوست و چربی اضافی برداشته میشود تا نگاه جوانتر و شادابتر گردد.
در اغلب بیماران، دید طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت بهتدریج بهبود مییابد و پس از یک تا دو هفته به حالت پایدار میرسد. رعایت دقیق توصیههای پزشک در این دوره بسیار مهم است.
خیر، این عمل تحت بیحسی موضعی و بدون درد انجام میشود. بیمار در همان روز عمل مرخص میشود و بهسرعت به فعالیتهای روزمره بازمیگردد.
در روش اندوسکوپیک (Endo-DCR) بدون ایجاد برش پوستی و از طریق بینی مسیر جدیدی برای تخلیه اشک ایجاد میشود. این روش کمتهاجمیتر است و دوره نقاهت کوتاهتری دارد.
خیر، استرابیسم یا انحراف چشم میتواند در هر سنی درمان شود. در بزرگسالان نیز این جراحی علاوه بر بهبود ظاهر چشمها، در بهبود دید دوچشمی و کاهش دوبینی مؤثر است.
بله، در بیماران مبتلا به تیروئید چشمی، جراحی اربیت میتواند بیرونزدگی چشمها را کاهش دهد و تعادل ظاهری چهره را بازگرداند. این جراحی معمولاً پس از کنترل کامل بیماری تیروئید انجام میشود.
پتوز به معنی افتادگی عملکردی پلک است که به دلیل ضعف عضله بالابرنده پلک رخ میدهد، در حالیکه بلفاروپلاستی بیشتر جنبه زیبایی دارد. در جراحی پتوز، عضله پلک ترمیم یا تقویت میشود تا افتادگی اصلاح گردد.
بلفاروپلاستی یا جراحی زیبایی پلک برای برداشتن پوست و چربی اضافی پلک انجام میشود. این جراحی به رفع پف زیر چشم، افتادگی پلک و بازگرداندن شادابی نگاه کمک میکند و معمولاً برای افراد بالای ۳۰ سال که افتادگی پلک دارند توصیه میشود.