تیروئید چشمی

👁️ بیماری و جراحی تیروئید چشمی (Thyroid Eye Disease)

درمان علمی بیرون‌زدگی و التهاب چشم در بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید

مقدمه

تیروئید چشمی (Thyroid Eye Disease) که با نام Graves Ophthalmopathy نیز شناخته می‌شود، یکی از عوارض خودایمنی بیماری پرکاری تیروئید است.
در این اختلال، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌های اطراف چشم — از جمله عضلات حرکتی و بافت چربی اربیت — حمله می‌کند و باعث التهاب، بیرون‌زدگی چشم‌ها (Exophthalmos)، تورم پلک‌ها و در موارد شدید کاهش بینایی می‌شود.
دکتر محمدحسن ریخته‌گر، فوق تخصص اکولوپلاستیک و اربیت، با تجربه‌ی فراوان در درمان تیروئید چشمی، از جدیدترین روش‌های دارویی و جراحی اربیت برای بهبود ظاهر، عملکرد و بینایی بیماران استفاده می‌کند.

🔹 علائم تیروئید چشمی

بروز این علائم می‌تواند در یک یا هر دو چشم اتفاق بیفتد:

• بیرون‌زدگی چشم‌ها (Exophthalmos)

• تورم و التهاب پلک‌ها

• دوبینی یا محدودیت حرکات چشمی

• خشکی یا احساس جسم خارجی در چشم

• قرمزی و تورم بافت اطراف چشم

• حساسیت به نور و اشک‌ریزش

• در موارد شدید: کاهش بینایی ناشی از فشار بر عصب بینایی

🔹 علل و زمینه بیماری

بیماری تیروئید چشمی معمولاً در بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید نوع گریوز (Graves Disease) دیده می‌شود، اما در برخی بیماران با عملکرد طبیعی یا کم‌کار تیروئید نیز بروز می‌کند.
عوامل افزایش‌دهنده خطر ابتلا:

• سابقه خانوادگی بیماری‌های خودایمنی

• سیگار کشیدن (مهم‌ترین عامل تشدیدکننده)

• استرس‌های شدید و تغییرات هورمونی

• کنترل نامناسب تیروئید

🔹 مراحل بیماری تیروئید چشمی

بیماری معمولاً دو فاز دارد:

1. فاز فعال (Active Phase):
   التهاب و تورم شدید با علائم درد، قرمزی، بیرون‌زدگی و دوبینی.
   در این مرحله درمان دارویی و کنترل التهاب اهمیت دارد.

2. فاز غیرفعال (Stable / Fibrotic Phase):
   التهاب کاهش می‌یابد، اما تغییرات ساختاری باقی می‌مانند (بیرون‌زدگی یا محدودیت حرکت چشم).
   در این مرحله، جراحی ترمیمی اربیت و پلک توصیه می‌شود.

🔹 درمان تیروئید چشمی

۱. درمان دارویی (در فاز فعال)

• کنترل عملکرد تیروئید (با داروهای ضد تیروئید یا ید رادیواکتیو)

• داروهای ضدالتهاب سیستمیک (کورتون، استروئید تزریقی)

• داروهای بیولوژیک جدید (مانند Teprotumumab) در موارد خاص

• ترک سیگار و کنترل دقیق استرس

۲. جراحی اربیت (در فاز غیرفعال)

در مواردی که بیرون‌زدگی چشم یا فشار روی عصب بینایی باقی بماند، جراحی اربیت یا Decompression Surgery انجام می‌شود.
در این روش، جراح با برداشتن بخش‌هایی از استخوان دیواره اربیت، فضا را برای بافت‌های متورم افزایش می‌دهد تا چشم به موقعیت طبیعی خود بازگردد و فشار روی عصب کاهش یابد.

🔹 اهداف جراحی تیروئید چشمی

• کاهش بیرون‌زدگی چشم‌ها

• بهبود ظاهر و تقارن چهره

• رفع دوبینی یا محدودیت حرکات چشمی

• کاهش فشار روی عصب بینایی و پیشگیری از کاهش دید

• بهبود کیفیت زندگی بیماران

🔹 مراقبت‌های بعد از جراحی اربیت

✅ استفاده از کمپرس سرد در ۲۴ ساعت اول
✅ مصرف داروهای ضدالتهاب و آنتی‌بیوتیک طبق دستور پزشک
✅ پرهیز از فین کردن شدید یا خم شدن تا چند روز
✅ مراجعه برای بررسی وضعیت بینایی و موقعیت چشم
✅ در صورت وجود تورم یا دوبینی موقت، جای نگرانی نیست و به مرور برطرف می‌شود

🔹 مزایای جراحی توسط دکتر محمدحسن ریخته‌گر

• انجام جراحی توسط فوق تخصص اکولوپلاستیک و اربیت با تجربه بالا

• استفاده از تکنیک‌های نوین و برش‌های ظریف بدون جای زخم قابل مشاهده

• بازسازی دقیق ساختار اربیت با حفظ عملکرد و زیبایی

• تیم درمانی تخصصی در بیمارستان فوق تخصصی چشم نور تهران

• رضایت بالای بیماران از نتایج ظاهری و عملکردی

💬 سوالات متداول

۱. آیا تیروئید چشمی باعث نابینایی می‌شود؟
در موارد شدید و درمان‌نشده ممکن است فشار روی عصب بینایی ایجاد شود، اما با درمان به‌موقع احتمال این عارضه بسیار کم است.

۲. آیا تیروئید چشمی خودبه‌خود درمان می‌شود؟
در برخی بیماران علائم با کنترل تیروئید بهبود می‌یابد، اما بیرون‌زدگی چشم معمولاً به درمان جراحی نیاز دارد.

۳. آیا جراحی تیروئید چشمی دردناک است؟
خیر، تحت بیهوشی انجام می‌شود و درد پس از عمل خفیف و قابل کنترل است.

۴. چه زمانی باید عمل جراحی انجام شود؟
پس از ورود بیماری به فاز غیرفعال (معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه پس از کنترل التهاب) بهترین زمان جراحی است.

۵. آیا ممکن است بیماری دوباره فعال شود؟
در صورت ترک سیگار و کنترل دقیق تیروئید، احتمال بازگشت بسیار پایین است.